• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

Asset Publisher

बेडसे लेणी

बेडसे लेणी ही बौद्ध लेण्यांचा एक समूह आहे जी इ.स.पूर्व १ शतकातील मानली जाते. लेणी चा परिसर बौद्ध वास्तुशिल्पाचे एक सुंदर उदाहरण आहे.

जिल्हा/प्रदेश

मावळ तालुका, पुणे जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत.

इतिहास

बेडसे लेणी विसापूर येथील टेकडीवर स्तिथ आहेत. पवना नदीच्या निसर्गरम्य खोऱ्यात दख्खन पठार आणि कोकणातील चौल बंदरावरील प्रमुख व्यापारी केंद्रांमध्ये सामील होणाऱ्या प्राचीन व्यापारी मार्गाची इथे झलक पाहायला मिळते. आज पवना सरोवराने संपूर्ण प्रदेश सुपीक शेतजमिनीमध्ये परिवर्तित केला आहे. हा प्रदेश प्राचीन काळात एक घनदाट जंगल होता. बेडसे लेणी मध्ये त्या काळी बौद्ध विश्वासाचे वन मठ होते, या भागातील इतर प्रसिद्ध बौद्ध मठांप्रमाणे, इथले भाजे लेणी आणि कार्ले म्हणून ओळखले जातात. येतील वरच्या दिशेने जाणाऱ्या पायऱ्या तुम्हाला गुहा संकुलापर्यंत घेऊन जातात. येथे एक मोठा चैत्य (बौद्ध प्रार्थना सभागृह) आणि एक अद्वितीय विहार आहे. ह्या संकुलात खुल्या आवारात अखंड स्तूप आणि जल कुंडांनी भरलेले कोपरे आहेत.

येथे मठाच्या सांस्कृतिक इतिहासाचे वर्णन करणारे अनेक शिलालेख आहेत. एक अरुंद असलेला खडकाळ मार्ग आपल्याला धर्मादाय आवारात घेऊन जातो. प्रचंड कामींचा भांडवलासह सुंदर कोरीव काम केलेल्या अनेक कमानी आपल्याला पर्शियन प्रभावाची आठवण करून देतात. चैत्य दर्शनी भाग सुशोभित केलेला आहे आणि गुहेच्या अंगणात खडकाचा कमानींवर कोरीव काम केलेले काही लहान खोल्या आहेत. यातील प्रत्येक चैत्यकमानीमध्ये फुला-पानांची नक्षी गुंफलेली दिसते. पूजेची मुख्य वस्तू म्हणजे स्तूप मध्यभागी, कमानी एका ओळीने घेरलेल्या, प्रार्थना सभागृहात आहे. ही गुहा इसवीसन पूर्व पहिल्या शतकातील आहे असे मानले जाते.या गुहेपासून काही अंतरावरच तुम्हाला एक असामान्य विहार आढळेल. सामान्यतः विहार लेणी आयताकृती असतात ज्यामध्ये खोल्या आणि इतर वास्तुशिल्प घटक खडकात कोरलेले असतात. या गुहेत, शैलचित्र खोल्यांच्या मध्यभागी असलेली सामान्य जागा अष्टकोनी आकारात आहे. येथे १३ शैलचित्र खोल्या आहेत, त्यापैकी अनेक चांगल्या प्रकारे संरक्षित आहेत. या खोल्यांचे प्रवेशद्वार चैत्य कमानी आणि इतर भौमितिक नमुन्यांनी सुशोभित केलेले आहेत. आपल्या काळातील हा एकमेव शैलचित्र बौद्ध मठ आहे. अगदी ही गुहा सुद्धा जवळील चैत्य काळातील संबंधित दर्शवते

भूगोल

बेडसे लेणी विसापूर किल्ल्याच्या टेकडीवर स्तिथ आहेत.

भाजे लेण्यांचा समूह देखील येथे जवळच आहे. डेक्कन पठाराच्या बेसाल्टिक खडकात लेणीचे उत्खनन केले आहे.

हवामान

पुण्याचे हवामान वर्षभर उष्ण आणि अर्ध-शुष्क असते आणि इथे सरासरी तापमान १९-३३ अंश सेल्सिअस असते.
एप्रिल आणि मे हे पुण्यातील सर्वात उष्ण हवामान असलेले महिने मानले आहेत जेव्हा तापमान ४२ अंश सेल्सिअस पर्यंत पोहोचते.
हिवाळ्यात पुण्याचे हवामान अत्यंत तीव्र असते आणि रात्री तापमान १० अंश सेल्सिअस इतके खाली जाऊ शकते, परंतु दिवसाचे सरासरी तापमान सुमारे २६ अंश सेल्सिअस असते.पुणे विभागात वार्षिक पाऊस सुमारे ७६३ मिमी होतो

येथे काय करावे

किचकट कोरीवकाम, चैत्यगृह आणि विहार हे आकर्षक आणि कौतुकास पात्र आहेत. या लेण्यांची संपूर्ण पाहणी करण्यासाठी अंदाजे ३ तास लागतात. पर्यटकांना पवना खोऱ्याच्या लेण्यांमधून निसर्गरम्य दृश्याचा पुरेपूर आनंद घेता येतो.

जवळची पर्यटन स्थळे

ह्या क्षेत्रापासून काही आकर्षित जवळील पर्यटन स्थळे

  •  लोणावळा हिल स्टेशन (२६ किमी )
  • कामशेत धबधबा (२.२ किमी )
  • विसापूर किल्ला (२१. ६ किमी)
  • लोहगड किल्ला (२०.६ किमी)
  • तुंग किल्ला (३३. ७ किमी)
  • तिकोना किल्ला (१४.२ किमी
  • कार्ले लेणी (२१ किमी)
  • भाजे लेणी (२२. ४ किमी)

विशेष खाद्य वैशिष्ट्य आणि हॉटेल

महाराष्ट्रीयन व्यंजनांमध्ये विविध प्रकारचे खाद्य पदार्थ आहेत ज्यात शाकाहारी आणि मांसाहारी पदार्थांचा समावेश आहे. लोणावळ्यामध्ये अनेक उत्तम दर्जाचे रेस्टॉरंट्स आहेत ज्यात महाराष्ट्रीयन तसेच मिश्रित व्यंजने जेवायला मिळतात. लोणावळा हे चिक्की, फज आणि जेली चॉकलेट सारख्या विविध मिठाईसाठी देखील ओळखले जाते.

जवळ उपलब्ध असलेली राहण्याची ठिकाणे, आणि हॉटेल, हॉस्पिटल, पोस्ट ऑफिस/ पोलीस स्टेशन

लोणावळा येथे राहण्यासाठी अनेक उत्तम सविधा उपलब्ध आहेत.

कामशेत पोलीस स्टेशन ९. १ किमी अंतरावर सर्वात जवळचे पोलीस स्टेशन आहे.

इंद्रायणी रुग्णालय हे ८. ९ किमी अंतरावर सर्वात जवळचे रुग्णालय आहे.

क्षेत्राला भेट देण्याचे नियम आणि वेळ, भेट देण्याचा सर्वोत्तम महिना

लेणी परीसर पर्यटकांसाठी  सकाळी ८:०० वाजल्या पासून ते संध्याकाळी ६:३० खुला असतो

लेणी पाहण्यासाठी पर्यटकांकडून कोणतेही प्रवेश शुल्क आकारले जात नाही.

ह्या लेण्यांना भेट देण्याचा उत्तम काळ पावसाळ्यात असतो कारण पर्यटकांना तेव्हा नैसर्गिक सौंदर्य अनुभवता येते.

क्षेत्रात बोलल्या जाणाऱ्या भाषा

इंग्रजी, हिंदी, मराठी.