• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

WeatherBannerWeb

Asset Publisher

About घृष्णेश्वर

औरंगाबादमध्ये स्थित 'घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग' भारतातील 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. याचे महान धार्मिक, सांस्कृतिक, सामाजिक आणि ऐतिहासिक महत्त्व आहे, ज्योतिर्लिंग हे एक ठिकाण आहे ज्याला भेट देणे आवश्यक आहे.

जिल्हे/प्रदेश

औरंगाबाद जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत.

इतिहास

'ज्योतिर्लिंग' म्हणजे 'स्तंभ किंवा प्रकाशाचा खांब'. ज्योतिर्लिंग मानले जाणारे भगवान शिव यांना समर्पित 12 पवित्र मंदिरे आहेत, असे मानले जाते की ही तीर्थस्थळे आहेत जिथे भगवान शिव स्वत: भेट देत होते.
'घृष्णेश्वर ज्योतिर्लिंग' भारतातील 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी शेवटचे आहे. पुरातत्व पुरातनता 11 व्या -12 व्या शतकात परत जाते. पुराणांसारख्या हिंदू धार्मिक साहित्यात शैव तीर्थक्षेत्र म्हणून या ठिकाणाचे अनेक संदर्भ आहेत.
घृष्णेश्वर हा शब्द भगवान शिव यांना दिलेली पदवी आहे. शिव पुराण आणि पद्म पुराण सारख्या पुराण साहित्यात मंदिराचे नाव नमूद केले आहे. 13 व्या -14 व्या शतकात सुलतानी राजवटीने हे मंदिर उद्ध्वस्त झाले परंतु वेरूळचे मालोजी भिसाळे यांनी 16 व्या शतकात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे आजोबा होते. दुर्दैवाने, मुघल राजवटीत हे मंदिर पुन्हा पाडण्यात आले, तरीही मुघल साम्राज्याच्या पतनानंतर इ.स.च्या 18 व्या शतकात इंदूरच्या राणी अहिल्याबाई होळकर यांनी ती पुन्हा बांधली. सध्याची मंदिराची रचना राणी अहिल्याबाई होळकर यांनी बांधली आहे.
हे लाल दगडापासून बनवलेले आहे आणि पाच-स्तरीय नागरा शैलीचे शिखरा आहे. मंदिराचे लिंग पूर्वाभिमुख आहे, एक कोर्ट हॉल आहे ज्यामध्ये 24 खांबांचा समावेश आहे ज्यामध्ये अनेक आख्यायिका आणि भगवान शिव यांच्या कथांचे सुंदर कोरीव काम कोरलेले आहे, नंदीची मूर्ती अभ्यागतांच्या डोळ्यांना आनंद देणारी आहे.
मंदिर पवित्र पाण्याच्या टाकीशी संबंधित आहे, जे येथे जुने आहे; पूर्व 11 व्या -12 व्या शतकात परत जात आहे. एलोरा येथील कैलासच्या अखंड मंदिराच्या जागतिक वारसा स्थळापासून हे मंदिर फार दूर नाही. या मंदिराच्या पवित्र परिसराचे पावित्र्य 6 व्या ते 9 व्या शतकात येथे उत्खनन केलेल्या शैव लेण्यांपासून उद्भवलेल्या साइटशी संबंधित आहे. सध्याच्या मंदिराला खांब आणि भिंतींवर सुंदर अलंकार आहे.

भूगोल

हे मंदिर महाराष्ट्रातील औरंगाबाद जिल्ह्यातील औरंगाबाद शहरापासून 35 किमी अंतरावर वेरूळमध्ये आहे.

हवामान/हवामान

या प्रदेशात उष्ण आणि कोरडे हवामान आहे. उन्हाळा हिवाळा आणि मान्सूनपेक्षा अधिक तीव्र असतो, ज्याचे तापमान 40.5 अंश सेल्सिअस पर्यंत असते.
हिवाळा सौम्य असतो आणि सरासरी तापमान 28-30 अंश सेल्सिअस पर्यंत बदलते.
मान्सूनच्या हंगामात पावसामध्ये अत्यंत हंगामी फरक असतो आणि वार्षिक पाऊस सुमारे 726 मिमी असतो.

करायच्या गोष्टी

देवतेला श्रद्धांजली अर्पण केल्यानंतर एखाद्याने निश्चितपणे पाहिले पाहिजे -
कोर्ट हॉल
शिवालय सरोवर
विष्णूच्या दशावतारातील कोरीवकाम
मंदिराभोवती स्थानिक बाजारपेठा

जवळची पर्यटन स्थळे

एलोरा दिगंबर जैन मंदिर- 1.1 किलोमीटर, मंदिरापासून 5 मिनिटे
एलोरा लेणी - 1.6 किमी, मंदिरापासून सुमारे 7 मिनिटांच्या अंतरावर
मलिक अंबरची थडगी - 4.8 किमी, मंदिरापासून अंदाजे 11 मिनिटांच्या अंतरावर
मुघल रेशीम बाजार - 5.6 KM, मंदिरापासून अंदाजे 11 मिनिटे
औरंगाबादचे थडगे - 9.3 किमी, मंदिरापासून सुमारे 20 मिनिटांच्या अंतरावर
दौलताबाद किल्ला - 13.6 किमी, मंदिरापासून सुमारे 25 मिनिटांच्या अंतरावर

विशेष खाद्य वैशिष्ट्य आणि हॉटेल

अस्सल महाराष्ट्रीयन खाद्यपदार्थ, स्वादिष्ट मुगलाई प्लेट्स, तोंडाला पाणी आणणारे स्ट्रीट फूड अशा सर्व गोष्टींचा उत्तम उपभोग घेता येतो.

निवास सुविधा जवळ आणि हॉटेल/हॉस्पिटल/पोस्ट ऑफिस/पोलीस स्टेशन

परवडणाऱ्या निवास सुविधा उपलब्ध आहेत. मंदिरापासून सर्वात जवळचे क्लिनिक म्हणजे वैद्यनाथ क्लिनिक 39 किमी, 57 मि.
सर्वात जवळचे पोस्ट ऑफिस औरंगाबादचे मुख्य पोस्ट ऑफिस आहे, मंदिरापासून 34 किमी, 52 मिनिटांच्या अंतरावर.
मंदिरापासून जवळचे पोलीस स्टेशन हे मंदिर चौक पासून 35.9 KM अंतरावर सिटी चौक पोलीस स्टेशन आहे.

भेट देण्याचा नियम आणि वेळ, भेट देण्यासाठी सर्वोत्तम महिना

भेट देताना, पर्यटकांनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की मंदिरात छायाचित्रण करण्यास सक्त मनाई आहे. पुरुषांना उघड्या छातीने मंदिरात प्रवेश करावा लागतो.
ऑक्टोबर ते मार्च दरम्यान मंदिराला भेट देण्याचा उत्तम काळ आहे. भेट देण्याची वेळ दररोज सकाळी 5:30 ते रात्री 11:00 पर्यंत असते परंतु पवित्र श्रावण महिन्यात मंदिर सकाळी 3:00 वाजता उघडते.

परिसरात बोलली जाणारी भाषा

इंग्रजी, हिंदी आणि मराठी.


Tour Package

Hotel Image
Blue Diamond Short Break Bustling Metropolis

2N 1Day

Book by:

MTDC Blue Diamond

Where to Stay

No Hotels available!


Tourist Guides

No info available