• Screen Reader Access
  • A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

Asset Publisher

कोल्हापूर (कोल्हापूर)

कोल्हापूर हे दक्षिण महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे शहर आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील एक प्रमुख शहर आहे. पुणे-बंगलोर महामार्गावरील हे एक महत्त्वाचे शहर आहे. कोल्हापूर परिसरात अनेक पर्यटन स्थळे आणि थंड हवेची ठिकाणे आहेत.

जिल्हे/प्रदेश  

कोल्हापूर जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत.

इतिहास       

कोल्हापूर राज्याची स्थापना 1707 मध्ये ताराबाईंनी केली होती कारण मराठा राजवटीत वारसाहक्काच्या झालेल्या वादामुळे. मराठा सिंहासनावर नंतर ताराबाईंच्या वंशजांचे शासन होते; प्रमुख राजांपैकी राजर्षी शाहू महाराज (कोल्हापूरचे शाहू) एक होते. आपल्या कारकिर्दीत त्यांनी सर्व जातींच्या लोकांना मोफत शिक्षणासाठी प्रोत्साहन दिले आणि अस्पृश्यतेविरुद्ध लढा दिला. 1947 मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर, 1 मार्च 1949 रोजी मुंबई राज्यात जोडले गेले. महालक्ष्मी किंवा अंबाबाई आणि त्याच्या समृद्ध धार्मिक इतिहासामुळे कोल्हापूरला दक्षिण काशी (दक्षिण काशी हे उत्तर भारतातील एक पवित्र शहर आहे) असे संबोधले जाते.

भूगोल

कोल्हापूर हे नैऋत्य दिशेला समुद्रसपाटीपासून आत वसलेले शहर आहे. महाराष्ट्र राज्य,३७३ किमी (२३२ mi) मुंबई दक्षिण दिशेस - २२८ किमी (१४२ mi) पुणे दक्षिण दिशेस - ६१५ किमी (३८२ mi) बंगळुरू वायव्य दिशेला आणि ५३० किमी (३३० mi) हैदराबाद पश्चिमेस आहे.  कोल्हापूरची जवळची शहरे आणि गावं - इचलकरंजी २७ किमी (१७ mi), कोडोली ३५ किमी (२२mi), पेठ वडगाव १५ किमी (९. ३ mi), कागल २१ किमी (१३ mi), कसबा वाळवा ३० किमी (१९ mi) सांगली १९ किमी (१२ mi), सातारा ११५ किमी (७१ mi) आहेत.

कोल्हापूर समुद्रसपाटीपासून ५६९ मीटर उंचीवर आहे. हे पश्चिम घाटातील सह्याद्री रांगांमध्ये आहे आणि पंचगंगा नदीच्या काठावर वसलेले आहे. जवळच राधानगरी आणि काळबावडी धरणे आहेत. येथून पन्हाळा २१. ५ किमी अंतरावर आहे.

हवामान/वातावरण  

या प्रदेशात वर्षभर उष्ण-अर्ध-शुष्क हवामान असते आणि सरासरी तापमान १९-३३ अंश सेल्सिअस असते.

एप्रिल आणि मे हे प्रदेशातील सर्वात उष्ण महिने असतात जेव्हा तापमान ४२ अंश सेल्सिअस पर्यंत पोहोचते.

हिवाळा अत्यंत तीव्र असतो आणि रात्री तापमान १० अंश सेल्सिअस पर्यंत खाली जाऊ शकते.

प्रदेशातील वार्षिक पाऊस सुमारे १०२५ मिमी आहे.

करावयाच्या गोष्टी    

कोल्हापूर शहराला ऐतिहासिक महत्त्व आहे, छत्रपती शहाजी महाराज संग्रहालय, चंद्रकांत मांढरे आर्ट गॅलरी, शालिनी पॅलेस यासारख्या ठिकाणांना भेट देता येते. संध्याकाळी रंकाळा तलाव किंवा पंचगंगा घाटावर काही उत्तम वेळ घालवता येतो.

महालक्ष्मी मंदिर आणि ज्योतिबा देवस्थान सारख्या धार्मिक दृष्टिकोनातून महत्वाच्या ठिकाणांना भेट देऊ शकतो.

जवळचे पर्यटन स्थळ        

●        कोल्हापूरसह खालील पर्यटन स्थळांना भेट देण्याचे ठरवू शकता:

●        दाजीपूर वन्यजीव / राधानगिरी वन्यजीव अभयारण्य: हे वन्यजीव अभयारण्य आहे आणि २०१२ पासून कोल्हापूर जिल्ह्यात स्थित ix आणि x श्रेणीचे नैसर्गिक वारसा स्थळ आहे. हे पश्चिम घाटातील सह्याद्री टेकड्यांच्या दक्षिण टोकाला आहे. हे महाराष्ट्रातील घोषित केलेले पहिले वन्यजीव अभयारण्य होते, १९५८ मध्ये दाजीपूर वन्यजीव अभयारण्य म्हणून अधिसूचित करण्यात आले आणि २०१४ मध्ये १०९२ च्या आसपास भारतीय बायसन किंवा गौरच्या असल्याने ते "बायसन अभयारण्य" म्हणून प्रसिद्ध आहे, ही क्षेत्राची प्रमुख प्रजाती मानली जाते.

●        श्री छत्रपती शाहू संग्रहालय: हा कोल्हापुरात वसलेला राजवाडा आहे. हा राजवाडा पूर्ण होण्यास १८७७ ते १८८४ पर्यंत ७ वर्षे लागली, ज्याची किंमत सुमारे सात लाख रुपये होती. अंगभूत काळ्या पॉलिश केलेल्या दगडाने उत्कृष्ट भारतीय वास्तुकलेमुळे संपूर्ण महाराष्ट्रातील अनेक पर्यटकांना आकर्षित केले आहे. पॅलेसमध्ये बाग, कारंजे आणि कुस्ती मैदान असलेला मोठा परिसर आहे. आठ कोनांच्या इमारतीत मध्यभागी एक बुरुज आहे. आजही हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे थेट वंशज छत्रपती शाहू महाराजांचे निवासस्थान म्हणून काम करते.

●        गगनबावडा: - गगनबावडा सह्याद्रीच्या रांगेत किंवा पश्चिम घाटावर वसलेला आहे आणि त्याच्या जवळ एक अतिशय प्रसिद्ध किल्ला गगनगड आहे. कोल्हापूरपासून केवळ ५५ किमी अंतरावर असला तरी, गगनबावडा जिल्ह्याचा अविकसित आणि डोंगराळ भाग आहे. गगनबावडामध्ये पावसाळ्यात जास्तीत जास्त पाऊस पडतो. निसर्गरम्य सौंदर्यामुळे ते आसपासच्या भागातील पर्यटकांना आकर्षित करते.

●        रामतीर्थ धबधबा: हिरण्यकेशी नदीच्या किनाऱ्यावर स्थित, रामतीर्थ धबधबा, कोल्हापूर शहरापासून ८७ किमी लांब आहे. येथील धबधबा पावसाळ्यात बहर येतो. धबधब्याचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे तो कधीही सुकत नाही. हे महाराष्ट्राच्या कोल्हापूर जिल्ह्यात एक ऐतिहासिक लहान शहर असलेल्या आजारा जवळ आहे.

●        सागरेश्वर हरण अभयारण्य: हे कोल्हापूरच्या उत्तरेस ६९ किमी अंतरावर आहे, १०८८ हेक्टर क्षेत्रात पसरलेले आहे. नावाप्रमाणे हे हरणांसाठी प्रसिद्ध आहे. शंभरहून अधिक मंदिरे सभोवती असल्याने या ठिकाणाला धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

●        ज्योतिबा मंदिर: - ज्योतिबा मंदिर हे पश्चिम भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील वाडी रत्नागिरी जवळ हिंदू धर्माचे पवित्र स्थान आहे. हे मंदिर भगवान जोतिबाला समर्पित आहे. चैत्र आणि वैशाख या हिंदू महिन्यांच्या पौर्णिमेच्या रात्री वार्षिक मेळा भरतो. 'गुलाल' उधळल्यामुळे संपूर्ण डोंगर गुलाबी होतो. रविवार हा दिवस भगवान ज्योतिबाला समर्पित असल्याने त्या दिवशी बरेच पर्यटक या ठिकाणी येतात.

●        महालक्ष्मी मंदिर: - महालक्ष्मी मंदिर (अंबाबाई मंदिर म्हणूनही ओळखले जाते), हे जुन्या कोल्हापूर शहराच्या मध्यभागी स्थित देवी महालक्ष्मी आणि पार्वती देवी यांना समर्पित एक महत्त्वाचे हिंदू मंदिर आहे. देवी पुराणानुसार हे ५१ शक्तीपीठांपैकी एक आहे, स्कंद पुराण आणि अष्टदशा शक्तीपीठ स्तोत्रम च्या शंकर संहिता नुसार १८ महा शक्तीपीठांपैकी एक आहे. महालक्ष्मी मंदिर हेमाडपंथी वास्तुकलेच्या शैलीत बांधलेले आहे. मंदिराचे निर्माते कर्णदेव, चालुक्य साम्राज्य आहे आणि ते ७ व्या शतकात पूर्ण झाले. किरणोत्सव, रथोत्सव आणि ललिता पंचमी हे सण साजरे केले जातात.

●        पन्हाळा किल्ला: - पन्हाळा किल्ला पन्हाळगड म्हणून ओळखला जातो, तो पन्हाळा, २० किलोमीटर वायव्येस महाराष्ट्रातील कोल्हापूर मध्ये आहे. पन्हाळा किल्ला राजा भोज द्वितीय, इब्राहिम आदिल शाह प्रथम याने ११७८ ते १२०९ CE दरम्यान बांधला. हे सामरिकदृष्ट्या सह्याद्री पर्वताच्या खिंडीत दिसते

रेल्वे, हवाई, रस्त्याने (ट्रेन, उड्डाण, बस) द्वारे पर्यटन स्थळास अंतर आणि आवश्यक वेळ लक्षात घेऊन प्रवास कसा करावा  

कोल्हापूर रस्त्याने प्रवास करण्यायोग्य आहे आणि NH ४८ राष्ट्रीय महामार्गाने जोडलेले आहे. खाजगी आणि लक्झरी बस उपलब्ध आहेत पुणे २३३ किमी (७ तास १५ मिनिटे), मुंबई ३७५ किमी (८ तास १८ मिनिटे),

नाशिक ४४९. ८ किमी (११ तास १२ मिनिटे)

जवळचे विमानतळ: पुणे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ २१४किमी (४तास १९ मिनिटे).

जवळचे रेल्वे स्टेशन: कोल्हापूर रेल्वे स्टेशन ६५० मीटर (३ मिनिटे)

विशेष खाद्यपदार्थ आणि हॉटेल     

कोल्हापूर "पंढरा रस्सा" आणि "तांबडा रस्सा" (अनुक्रमे पांढरा ग्रेव्ही आणि लाल ग्रेव्ही) नावाच्या अनोख्या पदार्थांसाठी प्रसिद्ध आहे जो थाळीचा एक भाग म्हणून दिला जातात. "कोल्हापुरी मिसळ" आणि "स्वादिष्ट मटण पाककृती" ही कोल्हापूरची प्रसिद्ध पाककृती आहेत. येथील रेस्टॉरंटमध्ये भात आणि भाकरी बरोबर कोल्हापुरी मासे, मटण रस्सा, कोल्हापुरी भाज्या आणि कोल्हापुरी मिसळ पाव अशा विविध प्रकारचे पदार्थ दिले जातात.

जवळच्या निवास सुविधा आणि हॉटेल/हॉस्पिटल/पोस्ट ऑफिस/पोलीस स्टेशन     

कोल्हापुरात विविध हॉटेल्स उपलब्ध आहेत.

कोल्हापूरमध्ये कोल्हापूरपासून ४० मिनिटांच्या अंतरावर रुग्णालये उपलब्ध आहेत.

सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस 4 मिनिटांवर (२. १ किमी) उपलब्ध आहे

जवळचे पोलीस स्टेशन २ मिनिटे (०. ५ किमी) येथे उपलब्ध आहे.

जवळचे एमटीडीसी रिझॉर्ट 

कोल्हापुरात पन्हाळ्याजवळ एमटीडीसी रिसॉर्ट उपलब्ध आहे.

स्थळास भेटीचे नियम आणि वेळ, भेटण्यासाठीचा सर्वोत्तम महिना     

कोल्हापुरात हिवाळा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत असतो. कोल्हापूरला जाण्याचा हा सर्वोत्तम काळ आहे कारण यावेळी हवामान अत्यंत सुखद असते. ह्या हंगामात तापमान १४ डिग्री ते ३० डिग्री सेल्सिअस दरम्यान असते.

येथे उन्हाळ्यात प्रचंड उष्णता असल्याने पर्यटकांना मार्च-मे दरम्यानचे महिने टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.

परिसरात बोलली जाणारी भाषा    

इंग्रजी, हिंदी, मराठी.