• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

WeatherBannerWeb

Asset Publisher

About आरबीआय मौद्रिक संग्रहालय (मुंबई)

तुम्ही कधी असा विचार केला आहे की 100 रुपयांची नोट किंवा 5 रुपयांचे नाणे खरंच त्यामागे खूप इतिहास असू शकतो? पण होय, भारतातील चलनाला अनेक मनोरंजक पैलू आहेत आणि हे मुंबईच्या आरबीआय मौद्रिक संग्रहालयात स्पष्टपणे दाखवले गेले आहे जे सम्राटांनी सोन्याची नाणी वापरल्यापासून ईच्या वर्तमान प्रवृत्तीपासून पैशाच्या जगात एक आकर्षक झलक देते. -पैसे.

18 नोव्हेंबर 2004 रोजी भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांच्या हस्ते उद्घाटन करण्यात आले, RBI मौद्रिक संग्रहालय भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या अर्थव्यवस्थेत आणि वित्त-संबंधित कार्ये आणि व्यावसायिक उपक्रमांमध्ये एक मौल्यवान भर आहे. देशाच्या आर्थिक वारशाचे संरक्षक म्हणून, संग्रहालय हे भारतातील चलन प्रणालीचे दस्तऐवजीकरण, जतन आणि लोकांसमोर सादर करण्याचा प्रयत्न आहे. आरबीआयच्या शैक्षणिक आणि पोहोच कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून याची कल्पना करण्यात आली होती.

संग्रहालय अनेक वेगवेगळ्या विभागांमध्ये विभागले गेले आहे आणि एकत्रितपणे ते मूळ नाणी, नोट्स आणि आर्थिक साधनांच्या प्रतिनिधी संग्रहाचे कायमस्वरूपी आणि प्रवासाचे प्रदर्शन सादर करतात जे अभ्यागतांना 2,500 वर्षे कमी करतात. 'कल्पना, संकल्पना आणि जिज्ञासा' नावाचा पहिला विभाग अभ्यागताची ओळख करून देतो की पैशाची उत्पत्ती आणि उत्क्रांती कशी झाली आणि ती कंक्रीटपासून अमूर्त म्हणजे चांगल्या जुन्या वस्तु विनिमय प्रणालीचे वय इलेक्ट्रॉनिक पैशात कसे बदलले जाते. भारतीय नाण्यांचा पुढील भाग इ.स.पूर्व 6th व्या शतकापासून नाण्यांच्या पैशाच्या उत्क्रांतीचा शोध घेतो आणि निवडक नाण्यांच्या प्रदर्शनासह इव्हेंट्सच्या कालगणनेसह आणि महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक घटनांचे चिन्हांकित टाइमलाइन.

तिसरा विभाग हा नाण्यांमधून बँक नोटांकडे संक्रमण वर्षानुवर्षे तसेच बँकिंगच्या संकल्पनेवर कसा प्रकाश टाकतो यावर प्रकाश टाकतो. चौथा विभाग, स्वदेशी बँकिंग, 'हुंडी' आणि इतर आर्थिक साधनांच्या दौऱ्यासह, भारतातील सुरुवातीच्या बँक नोट्सची झलक देते जी 18 व्या उत्तरार्धात आणि 19 व्या शतकाच्या सुरूवातीस आजपर्यंत विकसित झाली आहे. पुढील दोन विभाग अभ्यागताला देशात चलनाची मागणी आणि पुरवठा कसा व्यवस्थापित केला जातो याची ओळख करून देतात. तसेच बँक नोटांची सुरक्षा वैशिष्ट्ये स्पष्ट करतात.

विद्यार्थ्यांसाठी, संग्रहालयात संवादात्मक माहिती कियोस्क आणि पैशाचे खेळ आहेत. कियोस्क डिस्प्ले आणि गेम्सबद्दल विस्तारित प्रतिमांसह विस्तृत तपशील देतात ज्याद्वारे मुले चलनी नोट्स आणि नाण्यांची विविध वैशिष्ट्ये आणि तथ्ये शिकू शकतात. भारतीय संग्रहालय आणि RBI बद्दल अधिक जाणून घेऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आणि जिज्ञासूंना संग्रहालय देखील माहिती प्रदान करते.

संग्रहालय निश्चितपणे भारतीय चलनाबद्दल तुमचे ज्ञान वाढवते. उदाहरणार्थ, कागदी पैसा, जसे आपण आज जाणतो, भारतात 18 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात मुघल साम्राज्याचे पतन आणि औपनिवेशिक शक्तींच्या आगमनाच्या पार्श्वभूमीवर तीव्र राजकीय उलथापालथ आणि अनिश्चिततेच्या वेळी भारतात आणले गेले. बदललेली सत्ता रचना, उलथापालथ, युद्धे आणि वसाहतीतील घुसखोरीमुळे स्वदेशी बँकर्सचे ग्रहण झाले, कारण भारतातील मोठ्या वित्तसंस्था त्यांच्या हातातून राज्य संरक्षणाचा आनंद घेणाऱ्या एजन्सी घरांकडे गेली. अनेक एजन्सी घरांनी बँका स्थापन केल्या.

संग्रहालयाला भेट देणे:

आरबीआय मौद्रिक संग्रहालय,
अमर बिल्डिंग, तळमजला,
सर पी एम रोड, किल्ला,
मुंबई - 400001.

दूरध्वनी: 022-22614043 | सेल- 09820793270 फॅक्स: 022-22702820

वेबसाइट: http: \\ www.museum.rbi.org.in

ईमेल: Museum@rbi.org.in

वेळ: सकाळी 10.45 ते संध्याकाळी 5.15. सोमवारी आणि बँकेच्या सुट्टीच्या दिवशी बंद.

प्रवेश: सर्वांसाठी मोफत

इतर सुविधा: ग्रुप टूरसाठी संग्रहालय मार्गदर्शकांसाठी विनंत्या देखील केल्या जाऊ शकतात. अभ्यागतांना त्यांच्या मौल्यवान वस्तू ठेवण्यासाठी लॉकर पुरवले जातात. पाहुण्यांसाठी पिण्याचे पाणी आणि वॉशरूमची व्यवस्था आहे. संग्रहालयाच्या परिसरात सहा कार किंवा दोन बससाठी पार्किंग स्लॉट उपलब्ध आहेत.

अधिक माहितीसाठी: www.rbi.org.in


Tour Package

Hotel Image
Blue Diamond Short Break Bustling Metropolis

2N 1Day

Book by:

MTDC Blue Diamond

Where to Stay

No Hotels available!


Tourist Guides

Responsive Image
WAD GEETA RAJEEV

ID : 200029

Mobile No. 9821634734

Pin - 440009

Responsive Image
SHAIKH SAJID JAFFAR

ID : 200029

Mobile No. 9867028238

Pin - 440009

Responsive Image
RELE DEEPALI PRATAP

ID : 200029

Mobile No. 9969566146

Pin - 440009

Responsive Image
SOLANKI SUKHBIRSINGH MANSINGH

ID : 200029

Mobile No. 9837639191

Pin - 440009