• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

Asset Publisher

टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य

टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य यवतमाळ परिसरात आहे जे महाराष्ट्रातील एक वेगळे राष्ट्रीय उद्यान आहे. अभयारण्याचे व्यवस्थापन मुख्य वनसंरक्षक नागपूर यांच्या मार्गदर्शनाखाली पेंच राष्ट्रीय उद्यानाचे वनसंरक्षक करतात. अभयारण्य क्षेत्रामध्ये अनेक गावे आहेत आणि स्थानिक लोक त्यांच्या दैनंदिन गरजांसाठी जंगलावर अवलंबून आहेत.

जिल्हे/प्रदेश     
हे अभयारण्य महाराष्ट्रातील यवतमाळ जिल्ह्यातील पांढरकवडा तालुक्यात आहे.

इतिहास    
या जंगलात असलेल्या तिपाई देवीच्या मंदिराला अभयारण्याचे नाव टिपेश्वर असे आहे. अभयारण्य क्षेत्रात टिपेश्वर, मारेगाव आणि पितापुंगरी अशी तीन गावे आहेत. पूर्णा, कृष्णा, भीमा आणि ताप्ती सारख्या अनेक नद्या अभयारण्याच्या सर्व काना-कोपर्यातून वाहतात. या सर्व नद्यांमधील पाण्याच्या मुबलकतेमुळे, हे दक्षिण महाराष्ट्राचे हिरवे ओएसिस म्हणून प्रसिद्ध आहे.
टिपेश्वर हे एक प्रमुख व्याघ्र संवर्धन आणि वाघ पर्यटनाचे आश्रयस्थान म्हणून वेगाने उदयास येत आहे. अभयारण्यात वाघ दिसण्याच्या तुलनेने हे ठिकाण हैदराबाद आणि तेलंगणातील वन्यजीव उत्साही लोकांमध्ये लोकप्रिय केले आहे. जंगल आकर्षक आहे. टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्यात ६ दुर्मिळ सरपटणाऱ्या प्रजाती आहेत. या भागात ४६ पक्ष्यांच्या १८२ हून अधिक प्रजाती आढळतात. स्थानिक दुर्मिळ पक्ष्यांच्या ८५ प्रजाती आहेत, ज्यात मोरांचा समावेश आहे. पार्क होममध्ये सस्तन प्राण्यांच्या २५ प्रजाती, पक्ष्यांच्या १२५ प्रजाती, उभयचर आणि सरीसृपांच्या २२ प्रजाती समाविष्ट आहेत. बंगाल वाघ, बिबट्या मांजरी, अस्वल, भारतीय बिबट्या, भारतीय बायसन आणि भारतीय जायंट स्क्विरल या अभयारण्यात राहणाऱ्या प्राण्यांच्या प्रजाती आहेत. टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य हे विविध वयोगटातील आणि आकाराचे सुमारे २० वाघांचे वास्तव्याचे स्थान आहे.

भूगोल     
अभयारण्य सुमारे १४८.६३ चौरस किलोमीटर क्षेत्र व्यापते आणि वनसंपदा भरपूर आहे. हे ठिकाणडोंगराळ आणि अनियंत्रित आहे आणि त्यामध्ये विविध प्रकारच्या वनस्पती उंच झाडांमुळे झाकल्या जातात. हे उत्तरेस अमरावती आणि वर्धा जिल्ह्याने वेढलेले आहे. चंद्रपूर जिल्हा पूर्वेला, आंध्र प्रदेश राज्य आणि दक्षिणेस नांदेड जिल्हा आणि परभणी आणि अकोला जिल्हा आहे.

हवामान/वातावरण     
वर्षभर परिसराचे तापमान खूप आनंददायी असते. हे कोरडे पर्णपाती जंगल आहे ज्याचे कमाल तापमान ४°C आणि किमान तापमान ७°C आहे सरासरी तापमान २८°C आहे. त्याचा पाऊस सरासरी १००० मि. सुमारे १०० दिवस पाऊस आहे.

करावयाच्या गोष्टी    
टिपेश्वर वन्यजीव अभयारण्य चित्तथरारक मैदानी साहसी उपक्रम जसे की प्राणी सफारी, जीप सफारी इत्यादी देते, बुकिंग ऑनलाईन केले जाऊ शकते किंवा आपण वन्यजीव अभयारण्यात सफारी प्रवास बुकिंगसाठी स्थानिक टूर गाईडची मदत घेऊ शकता. जंगलाला भेट देण्यासाठी स्थानिक टॅक्सी उपलब्ध आहेत किंवा स्थानिक मार्गदर्शकांसह स्वतःचे वाहन चालवून तुम्ही भेट देऊ शकता.
सुन्ना, मथानी आणि कोडोरी असे ३ दरवाजे आहेत. पांढरकवडा पासून सुन्ना ७ किमी आणि माथनी पांढरकवडा पासून २३ किमी अंतरावर आहे. कोडोरी गेट महाराष्ट्र आणि तेलंगणा बॉर्डर चेकपोस्टपासून २ किमी अंतरावर आहे.

जवळचे पर्यटन स्थळ    
हे अभयारण्य नागझिरा राष्ट्रीय वन, ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प, भामरागढ वन्यजीव अभयारण्य, चपराळा वन्यजीव अभयारण्य, नवेगाव राष्ट्रीय उद्यान, पेंच राष्ट्रीय उद्यान, बोर वन्यजीव अभयारण्य आणि पैनगंगा राष्ट्रीय उद्यान यासारख्या असंख्य इतर व्यापक वन्यजीव साठ्यांनी व्यापलेले आहे. अशा प्रकारे, या साठ्यातील वाघ साधारणपणे टिपेश्वर वन्यजीव जंगलात राहतात.
टिपेश्वर जंगलाव्यतिरिक्त अनेक धबधबे आणि सुंदर जलाशयांनी वेढलेले आहे.
जवळील इतर ठिकाणे 
•    चिंतामणी गणपती मंदिर
•    लोअर पुस डॅम

३-४ ओळींमध्ये पर्यटकांचे गंतव्यस्थान / ठिकाणाचे नाव आणि ठिकाणाविषयीचे थोडक्यात वर्णन    
•    हवाई मार्गाने
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नागपूर (१७२ किमी दूर)
•    रेल्वेने
दक्षिण-मध्य मार्गावरील आदिलाबाद रेल्वे स्थानक.
•    रस्त्याने
पांढरकवडा ते टिपेश्वर अभयारण्य (३५ किमी), यवतमाळपासून (६१ किमी दूर), हैदराबादपासून ५ तास ३० मिनिटांच्या ड्राइव्हवर.

विशेष खाद्यपदार्थ आणि हॉटेल    
काही स्वादिष्ट घरगुती शिजवलेले पदार्थ आजूबाजूला आढळू शकते. शाकाहारी आणि मांसाहारी दोन्ही जेवण उपलब्ध आहेत. महामार्गाजवळ ढाबे उपलब्ध आहेत.

जवळच्या निवास सुविधा आणि हॉटेल/हॉस्पिटल/पोस्ट ऑफिस/पोलीस स्टेशन    
या अभयारण्यात एक लहान ब्रिटिशकालीन विश्रामगृह आहे. त्या ठिकाणी निसर्ग वाचन/अभ्यास केंद्रही सुरू करण्यात आले आहे. तंबूदार कॉटेज उपलब्ध आहेत जे उन्हाळ्यासाठी वातानुकूलन आणि जानेवारीच्या थंड रात्रीसाठी हीटरसह आरामदायक असतात जेव्हा तापमान एक अंकी एवढी थंडी असू शकते.

जवळचे एमटीडीसी रिझॉर्ट     
सर्वात जवळचे एमटीडीसी हॉटेल वर्धा मध्ये, बोर धरणाजवळ, सुमारे १५१ किमी अंतरावर आहे.

स्थळास भेटीचे नियम आणि वेळ, भेटण्यासाठीचा सर्वोत्तम महिना    
•    उद्यान पाहुण्यांसाठी सकाळी ७.०० ते १०.०० आणि दुपारी ३.०० ते संध्याकाळी ६.०० वाजता आपले दरवाजे उघडते. टिपेश्वर बुकिंग प्रवेश शुल्क रु. प्रति व्यक्ती ३० आणि प्रवासासाठी रु. १५० प्रति जिप्सी किंवा खाजगी कार. पर्यटक मार्गदर्शक नियुक्त करणे अनिवार्य आहे. ते तुमच्याकडून रु. ३०० प्रति सफारी घेतील.
•    टिपेश्वर जंगलाला भेट देण्याचा उत्तम काळ म्हणजे ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी.
टीप: प्राण्यांना विशेषतः दिवसा त्रास देऊ नका कारण बहुतेक रात्रीचे प्राणी दिवसभर झोपतात.

परिसरात बोलली जाणारी भाषा    
मराठी, हिंदी, इंग्रजी.