• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

Asset Publisher

वीरमाता जिजाबाई भोंसले उद्यान

वीरमाता जिजाबाई भोसले उद्यानाला भायखळा प्राणीसंग्रहालय असेही म्हटले जाते हे पूर्वीचे व्हिक्टोरिया गार्डन हे एक प्राणीसंग्रहालय आणि बाग आहे जे भारताच्या मुंबई शहराच्या मध्यभागी भायखळा येथे ५० एकर जमीनीवर स्थित आहे. हे मुंबईतील सर्वात जुने सार्वजनिक उद्यान आहे. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर हे नाव मराठा साम्राज्याचे शासक छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आई जिजामाता यांच्या नावावरून ठेवण्यात आले आहे.

जिल्हे/प्रदेश     
भायखळा, मुंबई, महाराष्ट्र, भारत.

इतिहास    
१८३५ मध्ये ब्रिटीश प्रशासनाने क्वेरी-एम्प्रेस व्हिक्टोरिया नंतर व्हिक्टोरिया गार्डन्स म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या वनस्पती उद्यानासाठी शिवडीतील एक मोठा भूखंड भायखळा, मुंबई, महाराष्ट्र, भारत.अॅग्रो हॉर्टिकल्चरल सोसायटी ऑफ वेस्टर्न इंडियाला देऊ केला. त्यानंतर, ही जमीन युरोपियन स्मशानभूमीसाठी मिळाली. १८६१ मध्ये माऊंट इस्टेट, माझगाव (सध्या भायखळा मध्ये समाविष्ट) मध्ये ३३ एकर जमिनीवर दुसऱ्या बागेचा विकास सुरू झाला. शिवडी बागेतील वनस्पती आणि प्राणी या नवीन बागेत हलवण्यात आले. १९ नोव्हेंबर १८६२ रोजी लेडी फ्रेरे यांनी हे सर्वसाधारणपणे लोकांसाठी अधिकृतपणे उघडले. १८७३ पर्यंत व्हिक्टोरिया गार्डन्सची देखभाल सुरू ठेवली जेव्हा सोसायटीच्या समाप्तीमुळे महापालिकेने बागेच्या देखरेखीवर नियंत्रण ठेवले. १८९० मध्ये हे उद्यान प्राणीसंग्रहालयासाठी १५ एकर जागेत पसरले होते.

भूगोल     
जिजामाता उद्यान ५२ एकरात पसरलेले आहे आणि मुंबईच्या मध्यभागी आहे.

हवामान/वातावरण     
•    या प्रदेशातील प्रमुख हवामान म्हणजे पाऊस, कोकणपट्टीत उच्च पाऊस (सुमारे २५०० मिमी ते ४५०० मिमी) अनुभवला जातो आणि हवामान दमट आणि उबदार असते. या हंगामात तापमान ३० अंश सेल्सिअस पर्यंत पोचते.
•    उन्हाळा उष्ण आणि दमट असतो आणि तापमान ४० अंश सेल्सिअस पर्यंत पोचते.
•    हिवाळ्यात तुलनेने सौम्य हवामान असते (सुमारे २८ अंश सेल्सिअस) आणि हवामान थंड आणि कोरडे असते.

करावयाच्या गोष्टी    
यात ५३३ एकर जागेत पसरलेल्या सुमारे ८५३ प्रजातींच्या वनस्पती, ३००० पेक्षा जास्त झाडे, वन्य प्राणी, पक्षी आणि शहरातील एकमेव ‘वारसा’ बोटॅनिकल बाग असून इथे विविध वनस्पती आणि प्राणी आहेत. प्राणीसंग्रहालयात विविध प्राण्यांना नव्याने सामावून घेण्यात आले आहे आणि विविध वनस्पती देखील आहेत. हम्बोल्ट पेंग्विन हे प्राणीसंग्रहालयातील महत्त्वाचे आकर्षण आहे. जिजामाता उद्यान ५२ एकरात पसरलेले आहे आणि मुंबईच्या मध्यभागी आहे.
    
जवळचे पर्यटन स्थळ    
भेट देण्यासाठी अनेक ऐतिहासिक स्थळे आहेत:
•    डॉ.भाऊ दाजी लाड संग्रहालय (१.५ किमी)
•    ग्लोरिया चर्च (०.५ किमी)
•    डॉक यार्ड
•    भाऊचा धक्का

३-४ ओळींमध्ये पर्यटकांचे गंतव्यस्थान / ठिकाणाचे नाव आणि ठिकाणाविषयीचे थोडक्यात वर्णन    
●    हवाई मार्गाने: सर्वात जवळचे विमानतळ छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. (१९ किमी)
●    रेल्वेने: जवळचे रेल्वे स्टेशन भायखळा (मध्य रेल्वे) आहे. तरीही, मुंबई सेंट्रल रेल्वे स्थानकापासून टॅक्सीने जर पश्चिम रेल्वे मार्गावरून नियोजन केले तर १० ते १५ मिनिटे लागतात.
●    रस्त्याने: संपूर्ण मुंबई आणि महाराष्ट्रात रस्ते या ठिकाणाशी चांगले जोडलेले आहेत.

विशेष खाद्यपदार्थ आणि हॉटेल    
प्राणिसंग्रहालयाचे कॅन्टीन आहे जेथे विविध खाद्यपदार्थ जसे की आइस्क्रीम, समोसा इत्यादी उपलब्ध आहेत.

जवळच्या निवास सुविधा आणि हॉटेल/हॉस्पिटल/पोस्ट ऑफिस/पोलीस स्टेशन    
•    जे. जे. रुग्णालय
•    भायखळा पोलीस स्टेशन

जवळचे एमटीडीसी रिझॉर्ट     
कोणतेही एमटीडीसी रिसॉर्ट उपलब्ध नाही.
     
स्थळास भेटीचे नियम आणि वेळ, भेटण्यासाठीचा सर्वोत्तम महिना    
सकाळी ८.००. संध्याकाळी ५.०० पर्यंत या प्राणिसंग्रहालयाला भेट देण्याची वेळ आहे. उन्हाळ्यात आणि हिवाळ्यात भेट देणे सर्वोत्तम आहे.

परिसरात बोलली जाणारी भाषा    
मराठी, हिंदी, इंग्रजी.