• A-AA+
  • NotificationWeb

    Title should not be more than 100 characters.


    0

WeatherBannerWeb

Asset Publisher

Lohagad Visapur (Pune)

ଲୋହାଗଡ ଦୁର୍ଗ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ମାଭାଲ ତହସିଲରେ ଅଛି | ଲୋକପ୍ରିୟ ପାହାଡି ଜାଗା ଲୋନାଭାଲା ଏବଂ ଖଣ୍ଡାଲା ନିକଟରେ ଏହା ଏକ ପାହାଡ ଦୁର୍ଗ | ଏହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସର୍ବାଧିକ ପରିଦର୍ଶିତ ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ | ଲୋହାଗଡର ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୩୬୦୮ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ରହିଛି ଏବଂ ଟ୍ରେକିଂରେ ଆରମ୍ଭ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଡେ |

ଜିଲ୍ଲା / ଅଞ୍ଚଳ    

ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲା, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଭାରତ।

ଇତିହାସ

ଲୋହାଗଡର ପାହାଡକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ କେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଉପକୂଳ ବନ୍ଦରଗୁଡିକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ପଥକୁ ମୁହାଁ କରିବା ଏହାର ଉପସ୍ଥିତି ଚିହ୍ନିତ କରେ | ୬୦୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ସଂରଚନା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ଦୁର୍ଗରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ | ବସ୍ତି ସହିତ ହ୍ରଦ, ମନ୍ଦିର, ଗୁମ୍ଫା, ଦୁର୍ଗର କାନ୍ଥ ଏବଂ ଭଲ ସଂରକ୍ଷିତ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଅଛି | ମରାଠା ଇତିହାସରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି |

ଏହି ଦୁର୍ଗର ନିର୍ମାଣ ତାରିଖ ଅନିଶ୍ଚିତ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ୬୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ | ୧୪୮୯ ମସିହାରେ ମଲିକ୍ ନିଜାମ ଶାହା ଅହମ୍ମଦନଗରର ନିଜାମଶାହୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନକୁ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ସେ ପୁଣେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଦୁର୍ଗକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ | ଲୋହାଗଡ ଦୁର୍ଗ ହେଉଛି ଏହି ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯାହା ନିଜାମ ଦ୍ୱାରା କାବୁ କରାଯାଇଥିଲା | ୧୫୬୪ ମସିହାରେ ବୁରହାନ୍ ନିଜାମ ଶାହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଏଠାରେ ପରିରୁଦ୍ଧ ରହିଥିବାର ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ନିଜାମଶାହୀଙ୍କ ଅବନତି ପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ବିଜାପୁର ସୁଲତାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସିଥିଲା୧୬୪୮ ମସିହାରେ ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଜିତିଥିଲେ | ୧୬୬୫ ମସିହାରେ ପୁରନ୍ଦର ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଲୋହାଗଡ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦୁର୍ଗ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା | ୧୬୭୦ ମସିହାରେ ଏହା ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସୁରଟର ଲୁଟରୁ ସଂଗୃହିତ ଲୁଣ୍ଠନକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା | ୧୭୧୩  ମସିହାରେ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗଟି କାନହୋଜି ଆଙ୍ଗରେ କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେଲା | ୧୭୨୦ ମସିହାରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ପେଶୱା (ବାଲାଜୀ ବିଶ୍ୱନାଥ) ଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଗଲା | ୧୭୭୦ ମସିହାରେ ନାନା ଫଡନାଭିସ୍  ଏହାର ଦାଇତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେ ୧୭୮୯ ମସିହାରେ ଏହି ଦୁର୍ଗର ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ | ଅଧିକନ୍ତୁ, ସେ କିଛି ଜଳ ଟାଙ୍କି ଏବଂ ଏକ ପାହାଚ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ | ଏହି ଦୁର୍ଗ  ୧୮୦୨ ମସିହାରେ ବାଜିରାଓ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସିଥିଲା । ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଏହାକୁ ୧୮୪୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଏହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ |

ଭୂଗୋଳ

ଲୋହାଗଡ ଦୁର୍ଗ ପୁଣେ ଜିଲ୍ଲାର ମାଭାଲ ତାଲୁକା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସହ୍ୟାଦ୍ରି ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଖଳା ରେ ଅଛି | ଲୋହାଗଡ ଏବଂ ଭିସାପୁର ଦୁର୍ଗଗୁଡିକ ଯାଆଁଳା ଦୁର୍ଗ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ଭିସାପୁର ୧ କି.ମି ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି |

ପାଣିପାଗ / ଜଳବାୟୁ
ଏହାର ବର୍ଷସାରା ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୧୯-୩୩ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ସହିତ ଜଳବାୟୁ ଗରମ-ଅର୍ଦ୍ଧ ଶୁଷ୍କ |
ଏପ୍ରିଲ୍ ଏବଂ ମେ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଗରମ ମାସ ଯେତେବେଳେ ତାପମାତ୍ରା ୪୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ |
ଶୀତ ଅତ୍ୟଧିକ, ଏବଂ ତାପମାତ୍ରା ରାତିରେ ୧୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରେ | ଦିନର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୨୬ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ |
ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାର୍ଷିକ ବୃଷ୍ଟିପାତ ପ୍ରାୟ ୭୬୩ ମିଲିମିଟର ଅଟେ |

କରିବାକୁ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡିକ

ଦୁର୍ଗର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା “ବିଛୁକାଟା” (ସ୍କର୍ପିଓନ୍ ନେଲ୍) ପଏଣ୍ଟ ପରିଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ ଯାହା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆକର୍ଷଣ | ଦୁର୍ଗର ଚାରୋଟି ପ୍ରବେଶ ପଥ ଯଥା:
●    ଗଣେଶ ଦାରୱାଜା - କାନ୍ଥର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ହେତୁ ଏହାର ନାମ ଗଣେଶ ଦାରୱାଜା ରଖାଯାଇଛି। କବାଟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସ୍ପାଇକ୍ ମଧ୍ୟ ଲାଗିଛି |
●    ନାରାୟଣ ଦରୱାଜା - ଦୁର୍ଗର ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ମରାମତି କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଏହା ନାନା ଫଡନାଭିସ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା | ଏହାର ସଂଲଗ୍ନ ଏକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ  ରୁମ୍ ମଧ୍ୟ ଅଛି |
●    ମହା ଦାରୱାଜା - ଏହି ଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ନାନା ଫଡନାଭିସ୍ ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା |
●    ହନୁମାନ ଦାରୁୱାଜା - ଦ୍ୱାର ପାଖରେ କାନ୍ଥରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରଭୁ ହନୁମାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ହେତୁ ଏହାର ନାମ ହନୁମାନ ଦାରୱାଜା ରଖାଯାଇଛି | ଏହି ଦାରୁୱାଜା ଦୁର୍ଗର ସର୍ବ ପୁରାତନ ପ୍ରବେଶ ପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ |
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରବେଶ ପଥଗୁଡିକର ଅବସ୍ଥା ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ | ଶିଖରର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ପଥର କଟା ଗୁମ୍ଫା ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ବାହ୍ୟ କାନ୍ଥରେ ଏକ ଲେଖା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା | ନାନା ଫଡନାଭିସ୍ ଏକ ପାହାଚ କୂଅ ଏବଂ ଅନେକ ଜଳ ଟାଙ୍କି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ | ସେହି ପାଣି ଟାଙ୍କି ମଧ୍ୟରୁ ବୃହତ୍ତମ ଜଳ ଟାଙ୍କି ' ବାୱାଣ୍ଟାକି ' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା | ସେଠାରେ ଏକ କୋଠି ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି ଯାହାର ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କୋଠି| ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ଏକ ସୁଫି ମୁସଲମାନର କବର ଅଛି |
ଦୁର୍ଗର ସୁସଜ୍ଜିତ ଫାଟକ ଏବଂ ଦୁର୍ଗ ଅଛି | ପାହାଡର ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟର ଅନେକ ଗଠନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ | ଦୁର୍ଗରେ ଏକ ସୁସଜ୍ଜିତ ଜଳ ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି | ଏହି ଦୁର୍ଗଟି ଲୋହାଗଡ-ଭିସାପୁର ଯୋଡିର ଯାଆଁଳା ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ |

ନିକଟସ୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନ    
ବିଶାପୁର ଦୁର୍ଗ ପ୍ରାୟ ୧ କି.ମି., ଏକ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି |
ଭାଜେ ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୩.୪ କି.ମି. |
ଦୁଧିୱାରେ ଜଳପ୍ରପାତ - ୧.୬ କି.ମି. |
ତୁଙ୍ଗ ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ପାୱନା ନଦୀ - ୭.୪ କି.ମି. |

ଦୂରତା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ସହିତ ରେଳ, ବାୟୁ, ସଡକ (ଟ୍ରେନ୍, ବିମାନ, ବସ୍) ଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥାନକୁ କିପରି ଯାତ୍ରା କରିବେ | 

•    ଲୋହାଗଡ ଦୁର୍ଗ ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେ ଏକ୍ସପ୍ରେସୱେ ଦେଇ ଦୁଧିୱାରେ ଖିନ୍ଦ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଇପାରିବ | ଶିବାଜୀ ନଗର ଷ୍ଟେସନ ଏବଂ ପୁଣେ ଷ୍ଟେସନରୁ ରାଜ୍ୟ ପରିବହନ ବସ୍ ଉପଲବ୍ଧ |
ଯଦି ପୁଣେରୁ ଆସ ତେବେ ପୁଣେ-ଲୋନାଭାଲା ଲୋକାଲ୍ ଟ୍ରେନ୍ ନେଇ ମାଲାଭଲି ଷ୍ଟେସନରେ ଓହ୍ଲାଇ ପାରିବେ | ମୁମ୍ବାଇରୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ଜଣେ ଲୋନାଭାଲା ଷ୍ଟେସନରେ ଓହ୍ଲାଇ ପୁଣେ-ଲୋନାଭାଲା ସ୍ଥାନୀୟ ଟ୍ରେନ୍ ନେଇ ମାଲାଭଲିରେ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍ |
●     ମାଲାଭଲି ଷ୍ଟେସନ ରୁ କ୍ୟାବ ଏବଂ  ଘରୋଇ ଯାନଗୁଡିକ ପାହାଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଲୋହାଗଡୱାଡି ଗାଁରେ ଉପଲବ୍ଧ |
●     ନିକଟତମ ବିମାନବନ୍ଦର ହେଉଛି ପୁଣେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର ଯାହାକି ୬୬ କି.ମି. |

ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର  ଖାଦ୍ୟ ବିଶେଷତା ଏବଂ ହୋଟେଲ    
ତଳୁଆ ଗାଁର ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ନାକ୍ କୋଣରେ ଜୁଙ୍କା-ଭାକ୍ରି , ଠେଚା , କାନ୍ଦା-ବଟାଟା ଭଜୀ ଭଳି ସରଳ ମେନୁ ଏବଂ ଚା ଏବଂ ଲେମ୍ବୁ ପାଣି ପରି ବିଭିନ୍ନ ସତେଜ ପାନୀୟ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ |
 

ନିକଟସ୍ଥ ଆବାସ ସୁବିଧା ଏବଂ ହୋଟେଲ / ହସ୍ପିଟାଲ୍ / ଡାକଘର / ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍

କିଛି ହୋଟେଲ ଏବଂ ରିସୋର୍ଟଗୁଡିକ ରହିବା ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ |
●     କୁସଗାଓଁ ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍ ହେଉଛି ପାଖାପାଖି ୧୦.୯ କି.ମି. |
●     ଡ. ଜିରାଭଲେ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ହେଉଛି ନିକଟତମ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ୫.୯ କି.ମି. ଦୂରରେ |

ନିକଟସ୍ଥ MTDC ରିସର୍ଟ ବିବରଣୀ
MTDC କର୍ଲା ହେଉଛି ୯.୭ କି.ମି. ରେ ନିକଟତମ ରିସର୍ଟ |

ପରିଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାସ, ନିୟମ ଏବଂ ସମୟ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସମୟରେ ଜଳବାୟୁ ଗରମ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ର ଅଟେ | ଲୋହାଗଡ ପରିଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବର୍ଷା ଋତୁ ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଋତୁ |
ଏକ ମନୋରମ ଜଳବାୟୁ ବ୍ୟତୀତ, ବର୍ଷା ଋତୁ ସବୁଜ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଜଳପ୍ରପାତ ସହିତ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଇଥାଏ | ଶୀତ ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ କମ୍ ଆର୍ଦ୍ର |
ଦୁର୍ଗ ପାଇଁ ଭ୍ରମଣ ସମୟ ସକାଳ ୯:୦୦ ରୁ ୬:୩୦ PM ଦୁର୍ଗ ପାଇଁ  କୌଣସି ପ୍ରବେଶ ଶୁଳ୍କ ନାହିଁ

ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ ଭାଷା

ଇଂଲିଶ , ହିନ୍ଦୀ , ମରାଠୀ